ساختمان سلول

در هر سلول سه بخش عمده وجود دارد که عبارتند از :غشای پلاسمایی٬سیتوپلاسم و هسته.

یک سلول جانوری

غشای پلاسمایی:

اطراف هر سلول را پرده ای به نام غشای پلاسمایی احاطه می کند.این غشاء قابل انعطاف بوده و بخش درونی سلول را از محیط اطراف آن جدا می سازد.مشاهداتی که با میکروسکوپ الکترونی صورت گرفته نشان داده است که غشای پلاسمایی از دو لایه درست شده است.

غشای پلاسمایی نه تنها محتویات سلول را در داخل خود نگه می دارد٬بلکه ورود و خروج مواد را تنظیم می کند.غشای پلاسمایی نفوذ پذیری انتخابی دارد٬زیرا بعضی مواد را از خود عبور می دهد و گذر بعضی دیگر را متوقف می سازد.

 

Fast & Free Image Sharing

 


سیتوپلاسم:

مایع نسبتا غلیظی شبیه سفیده ی تخم مرغ به نام سیتوپلاسم ٬درون سلول را پر کرده است.عمده ترین ترکیبات سیتوپلاسم پروتئین ها هستند.مثلا تمام واکنش های شیمیایی درون سلول به وسیله ی گروهی از پروتئین ها به نام آنزیم صورت می گیرد.درون سیتوپلاسم اجزایی به نام اندامک وجود دارند.هر اندامک نقش ویژه ای دارد.بعضی اندامک های مهم سلول عبارتنداز:

نام اندامک

مشخصات

کار

شبکه آندوپلاسمی

به شکل مجاری منشعب

نقل و انتقال مواد در سیتوپلاسم

ریبوزوم

دانه های کوچک و پراکنده در سیتوپلاسم یا در اطراف شبکه آندوپلاسمی

پروتئین سازی

دستگاه گلژی

کیسه های پهن روی هم قرار گرفته

ترشح پروتئین به خارج سلول

واکوئل

حفراتی که حاوی مایعی به نام شیره ی سلولی هستند.

تنظیم و ذخیره  آب و مواد دیگر

میتوکندری

اندامک های به شکل بیضی یا کروی که دو دیواره دارند٬ دیواره داخلی به طرف داخل چین خورده است.

تنفس سلولی و تولید انرژی

لیزوزوم

کیسه هایی محتوی آنزیم

نگهداری آنزیم های گوارشی

  شبکه آندوپلاسمیریبوزوم

                                            دستگاه گلژی و وزیکولهای جداشده از آن          شبکه آندوپلاسمی            میتوکندری       دستگاه گلژی                          اسکلت سلولی            واکوئل      اسکلت سلولی 

 


 

هسته:

شکل هسته معمولا کروی است.به طور متوسط قطر هسته ی سلول در حدود ۷ هزارم میلی متر است.اطراف هسته را غشای دو دیواره ای احاطه می کند.در درون هسته مایعی به نام شیره ی هسته و رشته هایی به نام کروموزوم وجود دارد.

کروموزوم ها تنها در موقع تقسیم سلول با وضوح دیده می شوند٬زیرا در این موقع کوتاهتر و ضخیم تر می شوند. هر کروموزوم از دو رشته به نام کرومایتد درست شده است. در روی کروماتید ها اجزایی به نام ژن یا DNA وجود دارد.ژن ها به شکل فنر و بسیار طویل اند.قسمت های مختلف یک مولکول DNA می توانند دستور ساختن پروتئین ها را بدهند.تعداد کروموزوم ها در درون سلول همواره باید ثابت باشند٬مثلا در هسته ی سلول های آدمی ۴۶ کروموزوم است.اگر کروموزوم ها کم یا زیاد شود٬ناهنجاری ها و بیماری هایی بروز خواهد کرد.

 

ساختن پروتئین توسط DNA

 


 تفاوتهای سلول گیاهی وسلول جانوری:

همه ی سلولهای گیاهی دارای دیواره ی سلولی (دیواره ی اسکلتی)هستند که غشای پلاسمایی رادر برمی گیرد.دیواره ی سلولی ٬غیرزنده و از جنس ماده ای به نام سلولز است. همچنین اندامک هایی به نام پلاست درسلولهای گیاهی است که در سلول جانوری وجود ندارد.مهمترین پلاستها ٬کلروپلاست است٬ که در آن رنگدانه ای به نام کلروفیل وجود دارد.کلروفیل از نور خورشید برای غذاسازی استفاده می کند.

کلروپلاستتفاوت سلول گیاهی با جانوری

 

 


 انواع سلول ها از نظر تکاملی:

سلول ها از نظر تکاملی به دو نوع سلول تقسیم می شوند:

۱ـ پروکاریوت(تکامل نیافته):سلول هسته ندارد و مواد وراثتی(DNA)در ناحیه ای از سیتولاسم قرار گرفته است.مثل باکتری وسیانو باکتر از گروه جلبکها.

۲ـ یوکاریوت(تکامل یافته):سلول هسته دارد.مثل آغازیان٬جلبکها٬قارچ ها٬گیاهان و جانوران

 

 تفاوتهای سلول یوکاریوت و پروکاریوت